سیاره ی عطارد

عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است. این سیاره ی کوچک وسخره ای,اتمسفر ندارد............

پلوتون یک سیاره کوتوله است و در فاصله بسیار دوری از خورشید قرار دارد. این سیاره کوتوله  بخشی از مدار خود را که کمربند کوییپر (Kuiper) نام دارد، در اختیار مجموعه ای از اجرام یخی شبیه به خود گذاشته است. از زمان کشف این جرم در سال 1930، مردم  دوست داشتند که آنرا سیاره نهم منظومه شمسی بنامند. با این حال به دلیل ابعاد کوچک و مدار عجیبش، بسیاری از دانشمندان، هم گروهی پلوتون با سیاراتی مانند زمین و مشتری را زیر سوال بردند. در سال 2006، این مناظره، انجمن ستاره شناسی بین المللی (مرجع نامگذاری اجرام آسمانی) را بر آن داشت که بطور رسمی پلوتون را در گروه سیارات کوتوله معرفی کنند. این سیاره از زمین بدون تلسکوپ دیده نمی شود. . پلوتون از نظر بزرگی پس از اریس دومین سیاره کوتوله منظومه شمسی است. پلوتون دارای سه قمر می باشد.

اریس نام یک سیاره کوتوله است که در سال ۲۰۰۳به وسیله‌ی تلسکوپ ۴۸ اینچی «ساموئل اوشین»(Samuel Oschin) در پالومار کشف شد.جرم بیشتر این سیاره‌ی کوتوله نسبت به پلوتو باعث شد در سال ۲۰۰۶نام پلوتو از بین سیارات حذف شود و هر دو در دسته‌ای جدید با نام سیارات کوتوله قرار بگیرند. جرم اریس ۲۷ درصد بیش‌تر از جرم پلوتو است. طبق گفته‌های «مایک براون»(Mike Brown) کاشف سیاره‌ی کوتوله‌ی اریس٬ جرم این سیاره‌ی کوتوله به کمک اندازه‌گیری زمان گردش کامل قمر آن «دیسنومیا»(Dysnomia) به دست آمد.دوره تناوب مداری این سیاره‌ی کوتوله بدور خورشید ۵۶۰ سال و فاصله‌ی آن از خورشید بسیار بیش‌تر از پلوتودر حدود ۱۰ میلیارد کیلومتر است. این فاصله‌ی دور موجب شده است دمای سطحی آن بسیار کم‌تر از دمای سطحی پلوتو شود. علاوه بر این اریس با قطری معادل ۲۴۰۰ کیلومتر اندکی از پلوتو بزرگ‌تر است.قمر این سیاره‌ی کوتوله با نام دیسنومیا قطری معادل ۱۵۰ کیلومتر دارد و در فاصله‌ی ۳۷۰۰۰ کیلومتری به دور آن می گردد. دوره ی تناوب این قمر ۱۶ روز است.

ماکی‌ماکی با نام قبلی(136472) Makemake), سومین سیاره کوتوله بزرگ سامانه خورشیدی و یکی از دو جرم بزرگ کمربند کوئی‌پر است و قطر آن سه چهارم قطر پلوتو می‌باشد.ماکی‌ماکی ماه طبیعی ندارد و متوسط دمای سطح آن ۳۰ درجه کلوین است و سطح آن از یخ‌های متان و اتان و نیتروژن تشکیل شده‌است.

این سیاره کوتوله توسط مایکل ای براون و تیمش در ۳۱ مارس ۲۰۰۵ کشف شد . و در ۱۱ ژوئن ۲۰۰۸ توسط اتحادیه بین‌المللی ستاره‌شناسی به عنوان یک پلوتوئید پذیرفته شد. ماکی‌ماکی ماه طبیعی ندارد و دمای متوسط سطح آن ۳۰ درجه کلوین است و سطح آن از یخ های متان و اتان و نیتروژن  تشویل شده است.

هائومیا (به انگلیسی : Haumea) یک سیاره کوتوله در کمربند کوئیپر و با یک سوم جرم پلوتو است ، كه در سال ۲۰۰۴ (در دانشگاه کلتچ ، توسط تیم مایکل ای براون) کشف شد (البته تیم اوریتز نيز در سال ۲۰۰۵ - در اسپانیا - مستقلا این سیاره کوتوله را کشف کرد). اين جرم آسمانی در ۱۷ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی به عنوان یک سیاره کوتوله پذیرفته شد و نام هائومیا - که یک اسطوره هاوائی است - بر آن نهاده شد.   هائومیا عضو اجرام فرانپتونی است. هائومیا دارای دو قمر است.

سیارات کوتوله

منظومه ی شمسی دارای  ۵ سیاره ی کوتوله می باشد. این سیارات کوتوله شامل اند از: پلوتو ، سرس ، هائومیا ،اریس ،ماکی ماکی. سیاره کوتوله تعبیری است که اتحاد بین المللی اختر شناسی که مرجع رسمی برای نوآوردن زبان‌زدها و واژه‌های مربوط به اختر شناسی است به جرمی آسمانی داده که در سامانه خورشیدی دارای ۴ ویژگی زیر است:

١ - در مداری به دور خورشید ٢ - دارای جرمی است که به آن توان گرانشی می‌دهد که باعث می‌شود شکل نسبتاً گرد و همسان داشته‌باشد. ٣- اجرامی را که در همسایگی مدارش هستند تمیز نکرده‌است. ٤- قمر یک سیاره نیست.  

حلقه های نپتون                              

این سیاره دارای٤ حلقه کم فروغ است. سه تای آنها مانند حلقه های اورانوس کاملا" باریک هستند ولی دوتای دیگر مانند حلقه های مشتری پهن بوده وکمی هم حالت پخش دارند . آخرین حلقه نپتون با نام آدامز با عرض تنها٥٠ کیلومتر اززمین  به صورت گسسته مشاهده می شود. این شکل خاص حلقه آدامز احتمالا"ناشی از وجود اقمهر شقمرد(اقماری کوچک که موجب پایدار ماندن حلقه های اطراف سیارات می باشند.) می باشد. حلقه خارجی نپتون با بقیه حلقه های سیاره ای منظومه شمسی متفاوت است. این حلقه سه بخش منحنی دارد که از بقیه جاهای آن روشن تر و متراکم تر است. دانشمندان هنوز نمی دانند که چرا همه ذرات غبار به شکل یکنواخت در این حلقه پخش نشده است. حلقه‌های نپتون در فاصله٤٠٠٠٠ تا   ٦٣٠٠ کیلو متری نپتون گسترده شده‌اند.

حلقه های زحل:                

مجموعه حلقه های زحل،بزرگترین و پیچیده ترین حلقه هادر منظومه شمسی هستند که تا صدها هزار کیلومتر از سیاره فاصله گرفته اند. منجمان پس از عکس برداری های زیاد نتیجه گرفتند که زحل دارای ۷ قمر می باشد. ولی البته فقط به نظر می آید که این سیاره دارای ۷ قمر است ولی در واقع صدها نوار متحدالمرکز باریک این سیاره را در بر گرفته‌اند و دور آن می‌گردند. تعداد این نوارها در حدود ۵۰۰ تا۱۰۰۰ حلقه برآورد شده است. هیچ کدام از حلقه‌ها شکل یکنواختی ندارند. عرض یکی از این نوارها در نقاط مختلف از۲۵ تا۸۰ کیلومتر متغیر است. حلقه‌های بزرگتر از حلقه‌های کوچکتر تشکیل شده‌اند که این روند را به تاثیر گرانشی قمرهای زحل و ماهک‌های آن،که اخیرا کشف شده است، نسبت می‌دهند. ویژگی شگفت انگیز در حلقه‌های زحل ، پره‌هایی است با ساختاری گوه‌ای شکل که طرف تیز آنها به در سوی مرکز متوجه  است.                                

ویجر۱  ناسا در سال۱۹۷۹ میلادی حلقه های مشتری را به عنوان سومین سیاره دارای حلقه بعد از زحل واورانوس کشف کرد . تا حالا چهار تا حلقه کشف شده است که در اطراف مشتری قرار دارند. این حلقه ها شامل اند از حلقه ی هالو  ، حلقه ی اصلی، حلقه ی املتا گو سامر، و حلقه ی تبه گوسامر. حاقه ی هالو از نظر فاصله نزدیک تریت حلقه می باشد با شعاع  ۹۲۰۰۰ کیلو متر و می تواند تا  ۱۲۲۵۰۰ کیلو متر شعاع آن بزرگ ترمی تواند بشود. حلقه ی اصلی دارای شعاع ۱۲۲۵۰۰ کیلو متر می باشد و می تواند تا ۱۲۹۰۰۰ کیلو متر بزرگ تر بشود. بعد از این دو حلقه ، حلقه های گوسامر قرار دارند. اولین حلقه ی گوسامر املتا می باشد که این حلقه دارای شعاع ۱۲۹۰۰۰ کیلو متر می باشد و شعاع آن می تواند تا ۱۸۲۰۰۰ کیلو متر بزرگ تر شود. بر روی این حلقه، حلقه ی تبه گوسامر قرار دارد که دارای شعاع ۱۲۹۰۰۰ کیلومتر می باشد و می تواند تا ۲۲۶۰۰۰ کیلو متر بزرگ تر شود.

                        تریتان

تا حالا ۱۳ قمر کشف شده است که به دور نپتون  می چرخند. تریتون بزرگ ترین قمر نپتون است. این قمر دارای قطر ۲۷۰۵ کیلو متر است و در فاصله ی ۳۵۴۳۰۰ کیلو متری از اورانوس قرار دارد. این جرم تنها قمر درمنظومه ی شمسی است که برخلاف جهت حرکت سیاره مادرش در چرخش است. تریتون مداری دایره شکل دارد و در مدت۶ روز زمینی یک بار دور نپتون می چرخد. احتمالا تریتون زمانی دنبا له داربزرگی به دور خورشید بوده و در مقطعی این دنباله دار گرفتار گرانش نپتون شده است. دانشمندان مدارکی کشف کرده اند که ثابت می کند گدازه های آتشفشانی که در گذشته در این قمر فوران کرده اند ترکیبی از آب و آمونیاک بوده اند. این ترکیب امروزه به شکل یخ زده در سطح تریتون وجود دارد. دمای سطحی این قمر۲۳۵- درجه سانتیگراد است. در واقع سردترین مکانی است که در کل منظومه شمسی وجود دارد. تعدادی آتشفشان درسطح تریتون فعال باقی مانده اند و کریستالهای یخ نیتروژن را تا ارتفاع ۱۰ کیلومتری سطح این قمر به بیرون پرتاب می کنند.  جو رقیقی از نیتروژن در اطراف این قمر وجود دارد.

                 تصویری از تیتانیا   

  تیتانیا نام بزرگ ترین قمر اورانوس می باشد که بوسیله ی ویلیام هرشیل در سال ۱۷۸۷ میلادی کشف شده است.  تیتانیا از نظر اندازه هشتمین بزرگ ترین قمر در منظومه ی شمسی می باشد. قمر تیتان از پنجاه درصد ازآب یخ زده٬ سی درصد سنگ سیلیکات وحدود بیست درصد ازترکیبات آلی متانی بجود آمده است.   یکی از نکات جالب در مورد تیتانیا این است که در این قمر دره ای وجود دارد که شبیه دره ی  گرند کانیون که در قاره ی آمریکای شمالی قرار دارد ولی این دره کوچک تر از گرند کانیون می باشد. مدت زمان گردش تیتانیا به دور خود ۷.۸ روز طول می کشد و مدت زمان گردش این قمر به دور اورانوس ۷.۸ روز می باشد. میانگین فاصله ی این قمر با سیاره ی اورانوس  ۴۳۵۸۴۰ کیلو متر می باشد و شعاع این قمر ۹.۷۸۸ کیلومتر می باشد.

    تصویری از آمبریل  یکی از قمر های اورانوس      

اورانوس به عنوان هفتمین سیاره منظومه ی شمسی  تا حالا۲۷ قمر کشف شده است که به دور اورانوس می چرخند. نام های تمام این قمرها از آثار ویلیام شکسپیر و الکساندرپوپ برگرفته شده است.تصاویر تهیه شده توسط ویجر 2 در سالهای ۱۹۸۵ و ۱۹۸۶ ده قمر دیگر این سیاره را آشکار نمود. بعدها ستاره شناسان به کمک تلسکوپهای مستقر در زمین بقیه اقمار آنرا نیز کشف کردند. مواد تشکیل. دهنده تمام آنها مخلوطی از سنگ و یخ است.در سطح چهار قمر بزرگ اورانوس( ابرن، تیتانیا، آمبریل ،آریل) گودال های شهاب سنگی وجود دارند.

تا حالا  ۶۲ قمر کشف شده است که به دور زحل می چرخند. از این  ۶۲ قمر  ۵۳ تا از آنان نام گزاری شدند. بزرگ ترین قمر زحل تیتان نام دارد که از عطارد بزرگ تر است ولی جرم آن از عطارد کم تر است.

تیتان(قمر زحل):

تیتان در منظومه ی شمسی از نظر وسعت دوم  است  و یکی از قمر هایی می باشد که دارای جو است.  تصور می‌شود که قسمت اعظم آن ازسنگ و بقیه از یخ تشکیل شده باشد. جوی که دائما سطح تیتان را  پوشانده است حاوی نیتروژن و سایر مواد شیمیایی است. اختر شناسان به تازگی قمر جدیدی از سیاره زحل را شناسایی کرده‌اند که بسیار کوچک است(حدودآ  ۲ کیلومتر). دمای سطحی تیتان۱۷۸ -درجه ی سانتی گراد  می باشد. فاصله ی بین تیتان و زحل ۲.۱ میلیون کیلو متر است و مدت زمان یک گردش تیتان به دور زحل ۱۶ می باشد. یک علت این که تیتان برای دانشمندان بسیار جالب می باشد این است که در آن ابر پیدا شده است و همان طور که گفتیم در آن جو (اتمسفر) وجود دارد. فشار در تیتان حدود ۶۰ درصد بیش تر از زمین می باشد.

کالیستو بیرونی ترین قمر از اقمار گالیله است که درون مغناطو کره مشتری و در آنسوی کمربندهای تشعشعی اصلی به گرد برجیس در گردش است و به همین دلیل تا اندازه‌ای از اثرات ذرات نیرومند و یا تشعشعات حرارتی ما در خویش در امان است. شعاع این قمر حدود۲۵۰۰ کیلومتر است و از این بابت کم چگالترین قمر گالیله به شمار می‌آید. کالیستو از نظر بازتاب نور ضعیف است و نسبت آن از ۲. ۰  تجاوز نمی کند.

گانیمد(قمر مشتری)

 قمر گانیمد که میان قمرهای اروپا و کالیستو قرار گرفته، بزرگترین قمر مشتری است. این قمر با دارا بودن نسبت بازتابی برابر۴. ۰ و شعاعی معادل ۲۶۳۵ کیلو متر یکی از بزرگترین قمرهای منظومه خورشیدی است که بوسیله تلسکوپ بخوبی دیده می شود.

 قمراروپا که با شعاع۱۵۲۵  کیلومتر کوچکترین قمر گالیله بشمار می آید. بین یو و گانیمد واقع شده است. چگالی این قمر که از نظر اندازه و جرم تقریباً با ماه برابر است، با نسبت بازتاب۶۴.۰ بهترین منعکس کننده اقمار گالیله محسوب می‌گردد.

درونی ترین قمر از اقمار گالیله،یو نام دارد که بعد از ۲jو پیش از اروپا واقع شده و شعاع آن۱۸۲۰ کیلومتر و نسبت بازتاب آن۶۳ . ۰  است

قمر های مریخ

           قمر مریخ فوبوس

مریخ دارای دو قمر است که هر دوی آنها در سال ۱۸۷۷ بوسیله آساف هال آمریکایی کشف گردید. وی برای قمرهای مزبور نامهای فوبوس به معنی ترس و دیموس به معنی وحشت را انتخاب کرد که هر دو از همراهان خدای اساطیری جنگ با مارس(مریخ) هستند. قمر های مریخ خیلی کوچک اند وبا تلسکوپ های زمینی به صورت نقطه های نورانی بسیار کوچک دیده می شوند. فوبوس نزدیک ترین قمر به مریخ است نسبت به قمر دیگر یعنی دیموس. این دو قمر از نظر شکل ، شکل معمولی را ندارند و بیش تر بیضی شکل می باشند. خیلی ها اعتقاد دارند که این دو قمر شهاب سنگ های گیر افتاده می با شند.

ماه (قمر زمین)

کره ماه که تنها قمر طبیعی زمین است،که پوشیده از سنگ بوده و قطرش یک چهارم قطر زمین می‌باشد. ماه،نوری از خود ندارد اما  نور خورشید را منعکس کرده و قابل رویت نیست. کره ماه پوشیده از غبار بوده،آب و حیات در آن یافت نمی‌شوند. بخاطر جاذبه بسیار ضعیفش نمی‌تواند ذرات گاز را نگه دارد و بنابراین فاقد جو است. در سطح ماه هزاران گودال شهاب سنگی وجود دارند که گدازه آتشفشانی در بعضی از این گودالهای بزرگ تراوش کرده و باعث تشکیل دریا (ماریا) در سطح ماه شده است.

ماهواره طبیعی یا قمر یک جرم آسمانی است که به دور یک سیاره یا چیز کوچکتردیگری گردش می‌کند. این ماه‌ها فقط مختص منظومه ی شمسی نبوده و احتمال می‌رود برای سیاره‌های فراخورشیدی یافت شود. مهم‌ترین ماه‌های منظومه شمسی عبارتند از: ماه،قمر های گالیله ای (برای مشتری) ، تیتان( برای زحل) ، تریتون (برای نپتون). در منظومه ی شمسی ۱۶۸ قمر تا حالا کشف شده است. عطارد و زهره دارای قمری نمی باشند ولی سایر سیارات منظومه ی شمسی دارای قمر می باشند. زمین دارای یک قمر یعنی ماه می باشد.

اورانوس سرد ترین سیاره ی منظومی شمسی می باشد با رکورد دمای بسیار سرد ۲۲۴- درجه سانتی گراد. اورانوس فاصله ی بسیار دوری را با خورشید دارد ولی این تنها دلیل سرد بودن هوای اورانوس نیست. تمام غول های گازی در منظومه ی شمسی (بغیر از اورانوس) گرمایی که از هسته یشان بیرون می دهند نسبت به میزان گرمایی که از خورشید می گیرند بیشتر است.دمای هسته ی اورانوس حدود ۴۷۳۷ درجه ی سانتی گراد می باشد که این دما حدود یک پنجم دمای هسته ی مشتری می باشد.

  دمای سیاره ی زحل

درزحل بخاطر کجی آن، نیم کره ی شمالی و جنوبی بصورت متفاوت گرم می شوند که این موجب بوجود آمدن دما های متفاوت می شود. مانند مشتری دما در جو بالای آن سرد است (تا حدود ۱۷۵- درجه ی سانتی گراد می رسد وهر چه به هسته ی آن نزدیک تر شوی هوا گرم تر می شود).

      دمای سیاره ی مشتری

مشتری سطح جامدی را ندارد بخاطر این که یک غول گازی است و بخاطر این دمای سطحی ندارد.دمای در بالای ابرهای مشتری حدود ۱۴۵- درجه ی سانتی گراد می باشد. هر قدری که به مرکز مشتری نزدیک تر شوی  دما افزایش می یابد. در جایی که فشارجوی (اتمسفر) ده برابر فشار زمین شود  دمای آن ۲۱ درجه ی سانتی گراد می باشد که دانشمندان به این دما می گویند دمای اتاق. در هسته ی مشتری دما خیلی گرم تر است که تا ۲۴۰۰۰ درجه ی سانتی گراد دما در هسته ی مشتری می رسد . در واقع دمای هسته ی مشتری گرم تر از خورشید می باشد.

دمای سیاره ی مریخ

 دمای مریخ سرد است بخاطر این که دارای فاصله ی زیادی به خورشید است و هر چند که دارای اتمسفر است ولی اتمسفرآن بسیار کم است و نمی تواند گرما را در خود حفظ بکند. در تابستان دمای مریخ درنیم کره ی شمالی و جنوبی تا  ۳۰ درجه ی سانتی گراد  می تواند دمای آن تغییر کند. پایین ترین دما در مدیخ ۱۴۰- درجه ی سانتی گراد است و بالا ترین دمای آن ۲۰ درجه ی سانتی گراد است.

زمین سومین سیاره ی منظومه ی شمسی (از نظر فاصله به خورشید) می باشد. میانگین دمای زمین    2. ۷درجه ی سانتی گراد می باشد.گرم ترین دمایی که تا الان ثبت شده است ۷۰.۷ درجه ی سانتی گراد می باشد ایران ثبت شده است. در سردترین دمایی که در زمین ثبت شده است ۸۹.2- درجه ی سانتی گراد می با شد که در قطب جنوب ثبط شده است.

زهره نزدیک ترین سیاره به خورشید بعد از عطارد می باشد و دارای گرم ترین دما(در منظومه ی شمسی) می باشد و معمولا دمای آن به ۴۶۰ درجه ی سانتی گراد می رسد. علت این که زهره بسیار گرم است این است که  فا صه ی نزدیکی را به خورشید دارد و بخاطر اتمسفر کلفت آن. اتمسفر زهره از ابر های کلفتی که دارای کربن دی اکسید و دی اکسید گوگرد است، بوجود آمده است.